In deze post de volledige rede van dr. Schieren, Alanus Hochschule, Alfter bei Bonn, Duitsland. De rede is in het Duits, Nederlandse opname/podcast volgt.
In deze post de volledige rede van prof. dr. Gert Biesta, The Stirling Institute of Education, University of Stirling, Scotland, UK in beeld.
Op 5 oktober 2009 hield prof. dr. Gert Biesta, The Stirling Institute of Education, University of Stirling, Scotland, UK, een rede tijdens de MichaëlConferentie 2009. In een eerdere post publiceerden we de rede van Biesta. Nu op veler verzoek ook de bijbehorende diapresentatie. Wij zijn prof. dr Biesta zeer erkentelijk voor het vrijgeven van zijn rede en presentatie.
Klik hier voor de presentatie.
Prof. dr. Gert Biesta, verbonden aan The Stirling Institute of Education, University of Stirling, Scotland, UK hield op uitnodiging van de Vereniging van vrijescholen een rede op de MichaëlConferentie van 5 oktober jongstleden.
De komende tijd zullen er op dit weblog meer lezingen gepubliceerd worden. De afgelopen jaren is er op verschillende conferenties veel geluids- en beeldmateriaal verzameld. De publicaties zullen op schrift als film, podcast en geluidsbestanden ter beschikking gesteld worden.
Klik hier om de rede van prof. dr. Biesta te downloaden.
Dancing the Bridges
Het ideaal in de werkelijkheid
5 oktober 2009 – Nijmegen | Klik hier voor informatie en inschrijven
Ons opvoedingsideaal – het ondersteunen van een gezonde ontwikkeling, gebaseerd op inzicht in de mens – heeft een grote kracht en betekenis voor het vrijeschoolonderwijs. We brengen dit opvoedingsideaal dagelijks in de praktijk voor kinderen van 0-18 jaar. Tegelijkertijd is het een opgave om dit ideaal en de dagelijkse werkelijkheid met elkaar te verbinden. Hoe worden in deze realiteit aan ons handelen de idealen zichtbaar? Een brug vormt de kunst en het kunstzinnig proces, want daar krijgt het idee zijn vorm in de werkelijkheid. Hoe slaan wij onze brug? Wat zijn de pijlers?
De samenleving vraagt steeds meer om explicitering van onze uitgangspunten. Er wordt gevraagd om bewuste reflectie, om verantwoording, om onderzoek van de pedagoog. Onderzoek in eigen werk, het kunnen ingaan op sociaal-emotionele en gezondheidsvraagstukken van leerlingen, kan een stevige bijdrage leveren aan de eigen professionalisering van de opvoeder en onderwijsgevende.
Welke vragen leven er in de samenleving, wat zijn de verschijnselen en wat is ons bewuste antwoord daarop?
Het paradigma van de drie opvoedingsprincipes: de wereld is goed, de wereld is mooi, de wereld is waar; zijn die nog van deze tijd? Kunnen we van daaruit werken of verliezen we dan het zicht op de werkelijkheid?
Dr. Jost Schieren, van de lerarenopleiding van de Universiteit Paderborn en de Alanus Hochschule te Alfter bij Bonn zal het spanningsveld tussen idealen en werkelijkheid verhelderen om te zorgen dat de deelnemers aan de conferentie de ruimte ertussen verder kunnen verkennen. Kernbegrippen voor het definiëren van deze ruimte zullen zijn: goedheid, schoonheid en waarheid – in hun samenhang.
De Vereniging van vrijescholen – in samenwerking met Hogeschool Helicon en de Begeleidingsdienst voor vrijescholen – nodigt u van harte uit om op de MichaëlConferentie 2009 bij te dragen aan het realiseren van onze pedagogische idealen in de werkelijkheid door ze te spiegelen aan de maatschappij in het algemeen en de behoeften van de mens in ontwikkeling – of het kind – van vandaag.
Over de titel
De titel van de conferentie is ontleend aan de redes die Christopher Clouder (directeur van de European Council for Steiner Waldorf Education – ECSWE) in 2003 en 2009 voor de Vereniging van vrijescholen gaf. Hij beschrijft de pedagoog als iemand die de kunst verstaat de ruimte tussen ideaal en werkelijkheid te gebruiken. De pedagoog slaat bruggen, luchtig en humorvol. Die kunst noemt hij Dancing the Bridges.
Over het programma
Het thema zal aan het begin van de dag ingeleid worden door verschillende sprekers. Waaronder ook professor Gert Biesta van de University of Stirling (www.gertbiesta.com). Er is uitgebreid tijd voor ontmoeting en uitwisseling. We zullen uitwisselen in werk- en discussiegroepen. De opbrengsten zullen we met elkaar delen. Uiteraard is er tijd om op adem te komen, bij de koffie, tijdens de lunch, door samenzang, met euritmie, door leerling-presentaties en een aantal verassende intermezzo’s.
Informatie en aanmelden
De Conferentie wordt gehouden in Nijmegen. Informatie over het volledige programma, de sprekers, route, inschrijving, enzovoort, treft u op de site van de Vereniging van vrijescholen: www.vrijescholen.nl. Deze informatie wijzigt wekelijks. De inschrijving zal op 15 juli aanstaande starten.
De opbrengst van de MichaëlConferentie 2008 is een interessante. Vooral omdat ze zit in de kwaliteit van de beleving van de deelnemers. Sommige aanwezigen waren tijdens de conferentie diep teleurgesteld of zelfs boos, anderen toonden zich na afloop enthousiast en geïnspireerd. Het bestuur van de Vereniging van vrijescholen hecht veel waarde aan die verscheidenheid in reacties, omdat zij op zoek is naar de toekomst en betekenis van het vrijeschoolonderwijs en de kinderopvang. De reacties maken duidelijk waar het werk en de knelpunten liggen in een professionele leergemeenschap voor vrijeschoolpedagogie.
De MichaëlConferentie is de landelijke bijeenkomst over het vrijeschoolonderwijs en verwante kinderopvang. Deelnemers komen bijeen om elkaar te ondersteunen, te bevragen en ideeën op te doen voor verbetering en verdieping van wat binnen de eigen organisatie actueel is. De bijeenkomst wordt jaarlijks georganiseerd door de Vereniging van vrijescholen. Dit jaar kwamen 900 leraren, bestuurders, managers, pedagogen voor het jonde kind, ib’ers en conciërges samen rond het thema Samenbindend Samenwerken in Concertzaal de Vereeniging te Nijmegen.
- Dit jaar kwamen 900 deelnemers samen rond het thema Samenbindend Samenwerken in Concertzaal de Vereeniging te Nijmegen -
De naam van de conferentie verwijst naar het Michaëlverhaal waar – in het perspectief van vrijeschoolonderwijs – initiatiefkracht en daadkracht leiden tot de moed die nodig is om pedagogische idealen te verwerkelijken. In het verhaal strijd Sint Joris met een draak om de liefde van een koningsdochter te winnen. Hij overschrijdt zijn eigen grenzen en dient daarmee de toekomst: Joris verslaat de draak, en daarmee de beperkingen die met dit archetype zijn bedoeld, zoals angst en verlamming. Het programma was zo ingericht dat er alle gelegenheid werd gegeven om aan de hand van actuele thema’s – vanuit eigen werkelijkheid – handreiking te krijgen voor oplossingen en nieuwe gezichtspunten. Verbindende inspiratie werd opgedaan aan presentaties en ontmoetingen met collega’s.
Het thema Samenbindend Samenwerken laat een aanpak zien en vat de noodzaak samen om krachten te bundelen als het gaat om eigen inzichten en nieuwe ontwikkelingen. Het appel dat van ‘buiten’ gedaan wordt op onderwijsvernieuwing, regelgeving en werkwijze in een organisatie, wordt toegesneden op onze vragen van nu en van de toekomst. Ook geeft het thema weer dat die samenwerking krachtiger kan zijn. Wat kan er in de vrijeschool en de kinderopvang aangepakt worden om die samenwerking te optimaliseren? Wat is er al gedaan? Waar liggen de kansen, wat zijn de bedreigingen? Deze vragen werden scherp gesteld door de keynote sprekers van de conferentie, Prof. dr. Willem Koops, die de leerstoel ‘Grondslagen en Geschiedenis van de Ontwikkelingspsychologie en Pedagogiek’ bekleedt aan de Universiteit Utrecht en Prof. dr. Monique Volman, bijzonder hoogleraar Onderwijskunde en verbonden aan het Onderwijscentrum en de Faculteit Psychologie en Pedagogiek van de VU, te Amsterdam.
Prof. dr. Koops stelde in zijn rede op de MichaëlConferentie dat het traditioneel vernieuwingsonderwijs – waar de vrijeschoolbeweging onder wordt gerangschikt – zijn langste tijd gehad heeft, omdat internet en tv het klassieke kind doen verdwijnen. Daarmee past het oude opvoeden – het kind langer kind laten zijn en stapje voor stapje de volwassenheid binnenbrengen – niet bij het moderne kind dat permanent in verbinding is met de volwassen wereld. Nieuwe kansen zijn er voor de vrijeschool als zij opnieuw een perspectief kiest vanuit de ethiek en vanuit de ontwikkelingspsychologie en zich uiteenzet met haar opvoedingsidealen, haar oorspronkelijke en hedendaagse bronnen. Als zij zich vernieuwt, normen stelt en weet welk doel ze heeft met het onderwijs.
Prof. dr. Volman vult de nieuwe kansen concreet in. Het traditioneel vernieuwingsonderwijs kan zich richten op Authentiek leren – maatschappelijk betekenisvol en betekenisvol voor de leerling, op Actief leren – meedoen in activiteiten die in de samenleving van betekenis zijn en op Sociaal leren – leren handelen in sociale situaties door deelnemen aan leergemeenschappen en je te richten op brede persoonsontwikkeling.
In die gebieden kan volgens Volman de betekenis en meerwaarde liggen van het vrijeschoolonderwijs, zonder zich te ontdoen van zijn wortels.
- Leo Stronks: We slaan een brug om de verschillen in opvattingen zo te verbinden, dat we sterk staan in het opvoedingslandschap -
De reacties op beide betogen waren zeer divers. “Ik kan morgen verder met de vragen van de inleiders…”, “Ik kan hier niets mee, dit is geen antroposofie!”, “We moeten onze uitgangspunten herzien, onbevangenheid oefenen…” en “Ik vond dit perspectief niet aansluiten bij het mensbeeld van Rudolf Steiner”. Met alle meningen is het bestuur van de Vereniging heel blij: “Omdat in die verschillende opvattingen het werk besloten ligt dat gedaan moeten worden om samenbindend samen te werken. We slaan een brug om de uitersten in opvattingen zo te verbinden, dat we sterk staan en sterk verbonden zijn met het hele opvoedingslandschap,” zo zegt Leo Stronks, voorzitter van de Vereniging. Hij ziet nog meer bruggen die geslagen gaan worden. “Het gaat niet alleen om de verschillen tussen antroposofie en wetenschap of de verschillen in opvattingen binnen onze vereniging. Het gaat ook om de verschillen tussen de ouders en de leraar als opvoeder, de leerling op school en het kind thuis. Ik pleit voor verbinding in de volle breedte van onze organisatie. Alleen zo kunnen we succesvol zijn in het samenwerken aan een professionele leergemeenschap voor vrijeschoolpedagogie.”
Samenwerken met oog voor de verschillen werd in het middagdeel beproefd. De opmaat van Madelein van Dongen, Ferd van Koolwijk en Edmond Schoorel was in iedere zaal aanleiding om intensief en in kleine groepen van gedachten te wisselen. Edmond Schoorel sloot de dag af. Hij schetste – letterlijk – een antroposofisch beeld, vanuit twee voordrachten van Rudolf Steiner, van de stromingen van verleden en toekomst in de mens met het heden daartussen in het ‘open’ midden. Als kinderarts heeft hij ervoor gekozen verschillen over dit thema aan te reiken, zoals hij dat heeft ervaren, tussen een medische en – een padagogische voordracht. Hij gaf deelnemers een aangrijpingspunt om actief in dat onbeschreven midden te gaan staan en zo verleden en toekomst te binden.
Het zien van verschillen, het voelen van de ruimte en de wil om bruggen te slaan daarin weerspiegelde de MichaëlConferentie in 2008, de initiatiefkracht van Sint Joris. Grenzen verleggen op weg naar de toekomst betekent het begin van een stap vooruit!